เจาะลึกวิธีคิดคะแนน อันดับโลกวอลเลย์บอล ระบบใหม่

Cherrinn
1 ต.ค. 26
12:23
3 views

เชื่อไหมคะว่า อันดับโลกวอลเลย์บอลในยุคนี้ แค่พลาดท่าแพ้ให้ทีมรองบ่อนเพียงนัดเดียว คะแนนอาจจะร่วงกราวรูดจนสะเทือนถึงโควตาโอลิมปิกได้เลย นั่นเพราะระบบการคิดคะแนนแบบใหม่ของ FIVB ถูกปรับมาให้คำนวณแบบเรียลไทม์ทันทีที่จบการแข่งขัน ชนะได้บวก แพ้โดนลบ ยิ่งแพ้ทีมที่อันดับต่ำกว่ามากเท่าไหร่ก็ยิ่งเจ็บหนัก ระบบนี้แหละที่ทำหน้าที่เป็นตัวเร่งปฏิกิริยา บังคับให้ทุกชาติต้องจัดเต็มชุดใหญ่ลงสนามแบบไม่มีกั๊ก ใครอยากรู้ว่าเบื้องหลังอัลกอริทึมสุดโหดนี้ทำงานอย่างไร ตามมาแกะรอยกันเลยค่ะ

อันดับโลกวอลเลย์บอลคิดคะแนนอย่างไร?
แทคติกการวางแผนทัวร์นาเมนต์ ชี้ชะตาแต้มสัมประสิทธิ์
ข้อสงสัยฮิตติดชาร์ตของแฟนลูกยาง

ผลกระทบที่บีบให้ทุกชาติต้องจัดเต็มทุกแมตช์

ในอดีตเรามักจะเห็นทีมยักษ์ใหญ่เลือกพักผู้เล่นตัวหลักในบางทัวร์นาเมนต์ เพื่อเก็บแรงไว้ลุยศึกสำคัญ แต่ปัจจุบันแทคติกแบบนั้นใช้แทบไม่ได้อีกแล้วค่ะ เพราะถ้าเผลอส่งชุดเด็กลงไปลองสนามแล้วเกิดพลิกล็อกแพ้ขึ้นมา อันดับโลกอาจจะรูดมหาราชจนกู่ไม่กลับ

ลองมาดูไทม์ไลน์การเปลี่ยนแปลงที่เปลี่ยนโฉมหน้าวงการลูกยางโลกกันค่ะ

ปี 2020: FIVB ประกาศเปิดตัวระบบการคิดคะแนนใหม่ที่อิงตามอัลกอริทึมแบบเรียลไทม์
ปี 2021: เริ่มบังคับใช้ระบบนี้อย่างเต็มรูปแบบ สร้างความตื่นตัวให้ทุกสมาคมวอลเลย์บอลทั่วโลก
ปี 2023: ทีมระดับท็อปปรับตัวชัดเจน เริ่มจัดเต็มชุดหลักลงเล่นใน VNL ทุกสนามเพื่อรักษาแต้ม
ปี 2024: เห็นผลกระทบชัดเจนสุดในการคัดเลือกโอลิมปิกปารีส ที่ทีมต้องลุ้นคะแนนจากอันดับโลกเพื่อคว้าตั๋วใบสุดท้าย (2 พฤษภาคม 2024) [1]

อันดับโลกวอลเลย์บอลคิดคะแนนอย่างไร?

ระบบของ FIVB (อ้างอิงจาก Volleyball World) ไม่ได้ให้คะแนนแบบเหมาจ่ายแค่ว่าใครแพ้ใครชนะนะคะ แต่มันซับซ้อนและวัดผลงานกันแบบเซ็ตต่อเซ็ต โดยมีตัวแปรหลักที่นำมาเข้าสูตรคำนวณ 3 ข้อ ดังนี้ค่ะ

1. ผลการแข่งขัน (Win/Loss): นี่คือตัวแปรตั้งต้น ชนะมีโอกาสได้บวก แพ้มีโอกาสโดนลบเสมอ
2. สกอร์เซ็ตที่จบ (Set Score): การชนะ 3-0 เซ็ต จะโกยคะแนนได้มากกว่าการชนะแบบหืดจับ 3-2 เซ็ต ในทางกลับกัน ถ้าแพ้แบบสู้ไม่ได้ 0-3 เซ็ต ก็จะโดนหักคะแนนหนักกว่าแพ้ 2-3 เซ็ต
3. ส่วนต่างอันดับโลก (World Ranking Gap): ข้อนี้คือทีเด็ด ถ้ายักษ์ใหญ่ไปแพ้ทีมรองบ่อน คะแนนจะถูกหักแบบทวีคูณ (หลักสิบคะแนน) แต่ถ้าทีมรองบ่อนสามารถล้มยักษ์ได้ ก็จะปล้นแต้มจากทีมใหญ่เข้ากระเป๋าตัวเองได้มหาศาลเช่นกัน (12 พฤษภาคม 2022) [2]

บทเรียนราคาแพงจากการประมาททีมรอง

ทฤษฎีอาจจะมองไม่เห็นภาพ เรามาดูของจริงกันดีกว่าค่ะ ว่าระบบคิดคะแนนใหม่ของ FIVB ลงดาบทีมยักษ์ใหญ่ที่พลาดท่าหนักหน่วงแค่ไหน นี่คือเหตุผลว่าทำไมโค้ชถึงนั่งไม่ติดเก้าอี้เวลาแต้มสูสี

แคนาดา ทุบ จีน (VNL 2024) แมตช์ปล้นแต้มแห่งปี

ในศึก VNL 2024 ทีมชาติจีนที่ตอนนั้นอยู่อันดับ 6 ของโลก พลาดท่าแพ้ให้กับแคนาดา อันดับ 11 ของโลก ไปด้วยสกอร์ 1-3 เซ็ต ผลลัพธ์คือจีนโดนหักคะแนนรวดเดียวถึง 11.01 แต้ม ในขณะที่แคนาดากอบโกยแต้มเข้ากระเป๋าตัวเองไปเท่ากันเป๊ะ นี่คือตัวอย่างที่ชัดเจนว่าการแพ้ทีมที่อันดับต่ำกว่า แถมเสียเซ็ตเยอะ คือหายนะของคะแนนสะสมอย่างแท้จริง

เปรียบเทียบชัดๆ เสียแต้มแบบไหนเจ็บปวดที่สุด?

ลองมาเทียบอัลกอริทึมให้เห็นภาพง่ายๆ สมมติทีม A (อันดับท็อป 5) แข่งกับทีม B (อันดับ 15) ถ้าทีม A ชนะ 3-0 เซ็ต อาจจะได้บวกเพิ่มแค่ 1-2 แต้ม เพราะระบบมองว่าเป็นเรื่องที่ต้องชนะอยู่แล้ว แต่ถ้าทีม A เกิดฟอร์มหลุดแพ้ 2-3 เซ็ต อาจโดนลบ 7-8 แต้ม ทว่าถ้าช็อกโลกแพ้เละเทะ 0-3 เซ็ต ทีม A อาจโดนสูบแต้มหายไปเกือบ 15-20 แต้มในแมตช์เดียว กฎนี้จึงบังคับให้ทุกเซ็ตที่เสียไป มีผลโดยตรงกับอันดับโลกทันที

แทคติกการวางแผนทัวร์นาเมนต์ ชี้ชะตาแต้มสัมประสิทธิ์

เมื่อทุกแมตช์มีความหมาย การวางแผนของทีมสตาฟฟ์โค้ชจึงซับซ้อนขึ้นไปอีกขั้น นอกจากการฝึกซ้อมแล้ว ยังต้องมานั่งคำนวณล่วงหน้าว่าทัวร์นาเมนต์ไหนคุ้มค่าที่จะเสี่ยง เพราะแต่ละรายการมีคะแนนสัมประสิทธิ์ไม่เท่ากัน เช่น โอลิมปิกและชิงแชมป์โลก ตัวคูณจะสูงปรี๊ด ขณะที่รายการชิงแชมป์ทวีปตัวคูณจะลดหลั่นลงมา

ด้วยเหตุนี้ แฟนๆ กีฬาจึงควรเช็กตารางวอลเลย์บอลของทีมรักไว้ให้ดีล่วงหน้าค่ะ เพราะแมตช์ที่เจอกับทีมระดับใกล้เคียงกัน จะเป็นแมตช์ชี้ชะตาที่โค้ชต้องเทหมดหน้าตักแน่นอน (1 กุมภาพันธ์ 2020) [3]

สรุปภาพรวมอันดับโลกวอลเลย์บอล

อันดับโลกวอลเลย์บอลในปัจจุบัน ไม่ใช่แค่ตัวเลขที่เอาไว้ขิงกันบนหน้ากระดาษ แต่มันคือตั๋วชี้ชะตา ที่จะการันตีการเข้าไปเล่นในทัวร์นาเมนต์ระดับเมเจอร์ ทุกทีมจึงต้องรักษามาตรฐานและเน้นผลลัพธ์ในทุกแมตช์ที่ลงแข่ง ซึ่งข้อดีก็ตกมาอยู่ที่คนดูอย่างเรานี่แหละค่ะ เพราะเราจะได้เห็นความทุ่มเท การแก้เกมที่เข้มข้น และผลวอลเลย์บอลที่คาดเดาไม่ได้ตั้งแต่วินาทีแรกจนถึงแต้มสุดท้าย

ข้อสงสัยฮิตติดชาร์ตของแฟนลูกยาง

1. อันดับโลกวอลเลย์บอลคิดคะแนนอย่างไร?
ตอบ: คำนวณแบบเรียลไทม์ทันทีหลังจบแมตช์ โดยระบบจะประเมินจากผลแพ้-ชนะ, สกอร์เซ็ต (เช่น ชนะ 3-0 หรือ 3-2) และนำไปเทียบกับอันดับโลกของคู่แข่ง ยิ่งชนะทีมอันดับสูงกว่าด้วยสกอร์ขาดลอย ยิ่งได้คะแนนบวกเยอะ
2. อันดับวอลเลย์บอลหญิงไทยล่าสุดอยู่ที่เท่าไหร่?
ตอบ: ตำแหน่งของทีมนักตบสาวไทยมีการขยับขึ้นลงตลอดหลังจบการแข่งขันแต่ละนัด แฟนๆ ที่ตามเชียร์วอลเลย์บอลหญิงไทย สามารถเข้าไปอัปเดตอันดับแบบเรียลไทม์ได้ที่เว็บไซต์หลักของ FIVB หรือแอปพลิเคชัน Volleyball World ได้เลยค่ะ
3. การแข่งระดับสโมสร หรือเยาวชน เอามาคิดคะแนนอันดับโลกไหม?
ตอบ: ไม่คิดรวมค่ะ ระบบของ FIVB จะนับคะแนนเฉพาะทัวร์นาเมนต์อย่างเป็นทางการของทีมชาติชุดใหญ่เท่านั้น เช่น โอลิมปิก ชิงแชมป์โลก VNL หรือชิงแชมป์ทวีป ส่วนวอลเลย์บอลลีกอาชีพหรือรายการรุ่นอายุต่ำกว่าเกณฑ์ต่างๆ จะไม่มีผลกับอันดับโลกชุดใหญ่เลยค่ะ
4. คะแนนอันดับโลกอัปเดตตอนไหน ต้องรอนานไหม?
ตอบ: ระบบใหม่นี้ทำงานรวดเร็วทันใจมากค่ะ อัลกอริทึมจะคำนวณและอัปเดตคะแนนแบบเรียลไทม์ทันทีที่กรรมการเป่านกหวีดจบแมตช์นั้นๆ แฟนวอลเลย์บอลสามารถกดรีเฟรชหน้าเว็บดูอันดับที่ขยับขึ้นลงได้ทันที ไม่ต้องรอให้จบทัวร์นาเมนต์เหมือนสมัยก่อนแล้ว

เชียร์แบบคนรู้ลึก แมตช์ต่อไปลุ้นสนุกกว่าเดิม

เมื่อรู้วิธีคิดคะแนนสุดหินแบบนี้แล้ว เวลาดูแข่งแมตช์ต่อไป ลองเปลี่ยนวิธีลุ้นดูนะคะ สมมติทีมเราเจอกับทีมที่เป็นรอง อย่าเพิ่งวางใจหรือดีใจแค่ว่าชนะชัวร์ๆ แต่เราต้องลุ้นให้ปิดจ๊อบชนะ 3-0 เซ็ตให้ได้ เพื่อตุนแต้มให้ได้มากที่สุด และป้องกันไม่ให้คะแนนรั่วไหล แมตช์หน้ามานั่งลุ้นแบบวิเคราะห์เกมไปด้วยกัน รับรองว่าดูสนุกขึ้นอีกสิบเท่าแน่นอนค่ะ