สารอาหารกลุ่ม Adaptogens ช่วยลดเครียดได้จริงไหม

Cherrinn
9 ม.ค. 26
09:32
1 views

สารอาหารกลุ่ม Adaptogens กำลังเป็นที่พูดถึงในวงการกีฬาระดับโลกแบบไฟลามทุ่ง ถ้าคุณกินไม่เป็น หรือเลือกไม่ถูกตัว มันก็แค่ขยะราคาแพงที่ไม่ได้ช่วยอะไรเลย นอกจากทำให้กระเป๋าฉีก เคยเป็นไหมที่เหนื่อยแทบขาดใจแต่ตายากสว่างคาตา หรือหงุดหงิดง่ายจนแฟนจะขอเลิก นั่นแหละสัญญาณเตือนว่าต่อมหมวกไตคุณกำลังกรีดร้อง และสมุนไพรพวกนี้อาจจะเป็นทางรอดเดียวที่คุณเหลืออยู่

เลิกบ้าพลังแบบไร้สมอง
Adaptogens คืออะไรกันแน่
Rhodiola Rosea ตัวช่วยวันนรกแตก

เลิกบ้าพลังแบบไร้สมอง

สมัยก่อนพวกเราซ้อมกันแบบกมิกาเซ่มาก ย้อนกลับไปช่วงยุค 90s ปลายๆ หรือปี 2000 ต้นๆ จำได้แม่นเลยว่ายุคนั้นคำว่า การฟื้นฟูแทบไม่มีอยู่ในหัวสมอง โค้ชจะตะโกนใส่หน้าทุกวันว่า วิ่งเข้าไป อย่าหยุด ถ้ายังไม่ตายก็ต้องวิ่งต่อ พวกเราก็บ้าจี้ทำตาม อัดกาแฟดำวันละ 3 แก้วเพื่อถ่างตาซ้อม ผลลัพธ์เหรอ ร่างกายพังยับเยิน ประจำเดือนขาด อารมณ์แปรปรวนเหมือนคนบ้า

ตอนนั้นเราไม่รู้จักคำว่า Adrenal Fatigue หรือภาวะต่อมหมวกไตล้าเลยสักนิด คิดแค่ว่าถ้าเหนื่อยก็แค่กินคาเฟอีนเพิ่ม หารู้ไม่ว่านั่นคือการกู้เงินอนาคตมาใช้ ดอกเบี้ยมันแพงมหาโหดมาก ถ้าย้อนเวลากลับไปได้ ฉันอยากจะตบหน้าตัวเองสักทีที่ทรมานร่างกายขนาดนั้นโดยไม่หาตัวช่วยที่ฉลาดกว่าการอัดคาเฟอีน

Adaptogens คืออะไรกันแน่

พูดง่ายๆ ให้เห็นภาพนะ สารอาหารพวกนี้มันไม่ใช่ยาโด๊ปที่กินปุ๊บดีดปั๊บ แต่มันเหมือนตัวปรับอุณหภูมิแอร์ ถ้าร่างกายคุณร้อนเกินไป (เครียดจัด ฮอร์โมนพุ่ง) มันจะช่วยดึงลงมา แต่ถ้าคุณเฉื่อยชาเกินไป (หมดไฟ ซึมเศร้า) มันจะช่วยดึงขึ้นไป ให้ร่างกายอยู่ในจุดสมดุล หรือที่ศัพท์เทคนิคเขาเรียกว่า Homeostasis นั่นเอง

มันทำงานลึกไปถึงแกนกลาง HPA Axis (Hypothalamic Pituitary Adrenal Axis) ซึ่งเป็นศูนย์บัญชาการความเครียดของร่างกาย ถ้าคุณอยากรู้ว่ามันสำคัญกับโภชนาการยังไง ลองไปอ่านเสริมใน กินฉลาด ฉบับนักกีฬา ดูสิ จะเข้าใจเลยว่าลำพังแค่โปรตีนกับคาร์บ มันไม่พอหรอกสำหรับคนที่ใช้งานร่างกายหนักเยี่ยงทาสแบบพวกเรา (19 ตุลาคม 2023) [1]

ความเข้าใจผิดที่น่าโมโห

คนส่วนใหญ่ชอบคิดว่ากินสมุนไพรพวกนี้แล้วจะรู้สึกตูมตามเหมือนกิน Pre-workout ผิดถนัด ถ้าคุณกินแล้วใจสั่น มือสั่น แสดงว่าคุณโดนหลอกใส่ยาบ้าแล้วล่ะ ของจริงมันต้องรู้สึกนิ่งสงบ แต่มีพลัง (Calm Energy) ไม่ใช่ดีดเป็นม้า (6 พฤษภาคม 2024) [2]

ยุคแห่งความบ้าคลั่ง Pre-workout

ขยับมาช่วงปี 2012 ถึง 2015 ยุคนี้เป็นยุคที่ฉันเกลียดที่สุด กระแส Pre-workout ผงสีๆ รสชาติเหมือนน้ำยาล้างห้องน้ำระบาดหนักมาก ใครเข้ายิมต้องเขย่ากินกันทุกคน อัดคาเฟอีนกันทีละ 300 มิลลิกรัม บวกกับสารกระตุ้นอะไรไม่รู้เต็มไปหมด

ผลที่ได้คืออะไรรู้ไหม ช่วงแรกก็ยกหนักสะใจดีหรอก แต่ผ่านไปเดือนสองเดือน ทุกคนเริ่มมีสภาพเหมือนซอมบี้ ตกบ่ายง่วงซึม นอนไม่หลับ เครียดสะสม หน้าตาหมองคล้ำ

มันเป็นยุคที่เราทำร้ายระบบฮอร์โมนตัวเองอย่างรุนแรงที่สุด เพราะเราไปเร่งเครื่องยนต์โดยไม่มีน้ำมันหล่อลื่น ตอนนั้นแหละที่ฉันเริ่มมองหาทางเลือกอื่น จนมาเจอพวกสมุนไพรปรับสมดุลพวกนี้ มันเหมือนแสงสว่างที่ปลายอุโมงค์เลยจริงๆ

สารอาหารกลุ่ม Adaptogens ตัวไหนที่ต้องมีติดบ้าน

ตัวที่ฉันการันตีว่าเวิร์กจริงจากประสบการณ์ลองผิดลองถูกมาเป็นสิบปี มีอยู่ไม่กี่ตัวหรอก อย่าไปเชื่อคำโฆษณาที่ใส่มา 20 ตัวในเม็ดเดียว ปริมาณแค่นั้นเอาไปถมที่ยังไม่เต็มเลย

Ashwagandha ราชินีแห่งการนอนหลับและการฟื้นฟู

จุดเปลี่ยนสำคัญของชีวิตฉันเกิดขึ้นช่วงปี 2018 ถึง 2020 ตอนนั้นฉันเริ่มมีปัญหานอนไม่หลับเรื้อรังจากการซ้อมมาราธอน ร่างกายมันตื่นตัวตลอดเวลา (Sympathetic Overdrive) จนเพื่อนแนะนำให้ลองโสมอินเดีย หรือ Ashwagandha

เชื่อไหมว่าภายใน 2 อาทิตย์ ชีวิตเปลี่ยนจากหน้ามือเป็นหลังมือ ฉันหลับลึกขึ้นแบบไม่เคยเป็นมาก่อน ตื่นมาแล้วรู้สึกสดชื่น ไม่ใช่ตื่นมาแล้วอยากทุบนาฬิกาปลุก ค่าความเครียดลดลงฮวบฮาบ ซึ่งมันสอดคล้องกับแนวคิดใน ระบบกีฬา สู่ความเป็นเลิศ ที่บอกว่า การฟื้นฟูสำคัญพอๆ กับการฝึกซ้อม ถ้าคุณซ้อมหนักแต่ไม่ลดเครียด กล้ามก็ไม่มา แรงก็ไม่มี

แต่เตือนไว้นิดนึงนะ ให้เลือกตัวที่มีมาตรฐาน KSM-66 หรือ Sensoril เท่านั้น พวกบดผงถูกๆ ตามตลาดนัด อย่าไปหาทำกิน เสียเงินฟรีแถมได้โลหะหนักแถมมาด้วย

Rhodiola Rosea ตัวช่วยวันนรกแตก

อีกตัวที่ขาดไม่ได้คือ รากรรรณพืช หรือ Rhodiola ตัวนี้เหมาะมากสำหรับวันที่ต้องซ้อมหนักแต่เช้า หรือวันที่งานรุมเร้าจนหัวจะระเบิด มันช่วยลดความล้าทางใจ (Mental Fatigue) ได้ชะงัดนัก แลคเตทไม่คั่งไว วิ่งทนขึ้นแบบงงๆ (11 กันยายน 2023) [3]

ความสำคัญของสมดุลฮอร์โมน

มาถึงยุคปัจจุบัน 2022 ถึง 2024 วิทยาศาสตร์การกีฬาก้าวไปไกลมาก งานวิจัยล่าสุดระบุชัดเจนว่า คอร์ติซอล (Cortisol) หรือฮอร์โมนเครียด คือศัตรูตัวฉกาจของการสร้างกล้ามเนื้อและการลดไขมัน ถ้าระดับคอร์ติซอลสูงค้างเติ่ง เทสโทสเตอโรนจะดิ่งเหวทันที

บทวิเคราะห์จากประสบการณ์ตรง

ฉันเคยลองหยุดกินพวก Adaptogens ช่วงนึง เพราะคิดว่าร่างกายแข็งแรงแล้ว ปรากฏว่าผ่านไปแค่เดือนเดียว อาการเดิมๆ เริ่มกลับมา หงุดหงิดง่าย หายใจไม่ทั่วท้อง พอเช็คค่า HRV (Heart Rate Variability) ในนาฬิกา มันฟ้องเลยว่าร่างกายเครียดจัด (Stress Score สูงปรี๊ด)

พอจูนกลับมากินใหม่ ทุกอย่างก็เข้าที่เข้าทาง มันพิสูจน์ให้เห็นเลยว่า ในโลกยุคปัจจุบันที่ความเครียดรายล้อม ทั้งฝุ่น PM2.5 ทั้งงาน ทั้งการแข่งขัน ร่างกายเราต้องการเกราะป้องกันระดับเซลล์จริงๆ ลำพังแค่อาหารหลัก 5 หมู่ บางทีมันเอาไม่อยู่หรอกคุณ

บทสรุป สารอาหารกลุ่ม Adaptogens

สรุปง่ายๆ ตามนี้ หนึ่ง ถ้าคุณซ้อมหนักและรู้สึกว่าร่างกายไม่ฟื้น ต้องจัด สอง ถ้าคุณเป็นคนเครียดง่าย วิตกจริต นอนไม่หลับ นี่คือทางออก สาม เลือกยี่ห้อที่ระบุปริมาณสารออกฤทธิ์ชัดเจน อย่าเน้นถูก สี่ ต้องกินต่อเนื่องอย่างน้อย 2-4 สัปดาห์ถึงจะเห็นผล อย่าใจร้อน

คุณพร้อมจะเลิกเป็นทาสความเครียดหรือยัง

ถามใจตัวเองดูสิ ว่าทุกวันนี้คุณซ้อมกีฬาด้วยความสุข หรือซ้อมด้วยความเครียดกดดัน ร่างกายของคุณไม่ใช่เครื่องจักรนะ มันต้องการการดูแลที่ละเอียดอ่อน การใช้ Adaptogens ก็เหมือนการหยอดน้ำมันเครื่องเกรดพรีเมียม ให้เครื่องยนต์ทำงานลื่นไหล ไม่น็อกกลางทาง

บทส่งท้าย ปลุกพลังโค้งสุดท้าย

เขียนมายาวขนาดนี้ เพราะอยากเห็นทุกคนแข็งแรงทั้งกายและใจจริงๆ อย่าปล่อยให้ความเครียดมาทำลายความพยายามที่เราทุ่มเทซ้อมมาเป็นปีๆ ลุกขึ้นมาปฏิวัติการดูแลตัวเองเดี๋ยวนี้ ศึกษาให้ดี เลือกให้ฉลาด แล้วคุณจะพบว่า การมีร่างกายที่สมดุล มันคือของขวัญที่วิเศษที่สุด เอ้า ไปหาข้อมูลต่อแล้วจัดมาลองสักตัว