สัตว์ พิศวง สร้างตำนาน สัตว์เทพคู่บ้านคู่เมือง

สัตว์ พิศวง สร้างตำนาน เรื่องราวของสัตว์เทพ มีความวิเศษ มีตำนาน เช่น ช้างเผือก สัตว์คู่บ้านคู่เมืองไทย พญาครุฑ พญานาค สิงห์ รวมไปถึง สัตว์ในตำนานประเทศอื่นๆ สัตว์ในป่าหิมพานต์ สัตว์ในวรรณคดี และสัตว์เทพเจ้า ล้วนขึ้นอยู่กับความเชื่อของแต่ละพื้นที่ สะท้อนวิถีการใช้ชีวิต ที่มีความแตกต่างกันไป

สัตว์มงคลคู่บ้านคู่เมืองไทย
ช้างเผือก สัญลักษณ์ประจำชาติไทย
สัตว์มหัศจรรย์ ในตำนานหลายๆประเทศ

สัตว์ที่คนไทยเคารพบูชา ตั้งแต่โบราณ

สัตว์มงคล ของคนไทย สัตว์คู่บ้านคู่เมือง จะเป็นอะไรไปไม่ได้ นอกจาก ‘ช้างไทย’ เป็นสัญลักษณ์ของคนไทย ทั้งในประวัติศาสตร์ ในวัฒนธรรม ความเชื่อคนไทย สัตว์ที่ใช้ในการศึกสงคราม และสัตว์ที่เป็นยานพาหนะของกษัตริย์ ปัจจุบัน ช้างป่า มีจำนวนลดน้อยลงมากๆ และมีความเสี่ยงใกล้สูญพันธุ์

สัตว์มงคล คู่บ้านคู่เมืองไทย

ช้างไทย ถูกจัดให้เป็น ‘สัตว์ป่าคุ้มครอง’ ตาม พ.ร.บ. สงวนและคุ้มครองสัตว์ป่า พ.ศ. 2562 เนื่องด้วยช้างไทยอยู่ในภาวะ ‘ใกล้สูญพันธุ์’ จากการสำรวจของ IUCN ในปี พ.ศ. 2551 เป็นการห้ามซื้อขายช้าง และครอบครองช้าง สัตว์ป่า ห้าม นำมาเลี้ยง เว้นแต่การครอบครองเพื่อการศึกษา การครอบครองเพื่อการวิจัย หรือการเพาะพันธุ์ให้เพิ่มจำนวนขึ้นเท่านั้น

การเห็นถึงความสำคัญ และการคุ้มครองช้างไทย คณะรัฐมนตรี ได้มีมติเมื่อวันที่ 26 พฤษภาคม พ.ศ. 2541 ประกาศให้วันที่ 13 มีนาคม ของทุกๆปีเป็น ‘วันช้างไทย’ นั่นก็เพราะว่า ในวันที่ 13 มีนาคม คณะกรรมการคัดเลือกสัตว์ประจำชาติ ได้มีมติให้ “ช้างเผือก” เป็นสัญลักษณ์ของประเทศไทย ที่ตั้งให้มีวันช้างไทยแห่งชาติขึ้นมา เพื่อให้คนไทยตระหนักรู้ และเล็งเห็นถึงความสำคัญของช้างไทย มีความรัก หวงแหน และร่วมกันอนุรักษ์ เพื่อไม่ให้สูญพันธุ์ (13 มีนาคม 2024) [1]

จังหวัดที่นำช้าง มาเป็นสัญลักษณ์จังหวัด

จากการที่ช้างไทย เป็นสัญลักษณ์ของประเทศไทย และเป็นสัญลักษณ์คู่บ้านคู่เมือง เรามักจะเห็นช้าง เป็นตราสัญลักษณ์ต่างๆ ทั้งสถานที่ จังหวัด และอื่นๆ รู้หรือไม่ว่า ในประเทศไทย มีรูปช้างเป็นตราสัญลักษณ์ 7 จังหวัด โดยมีรายละเอียดของแต่ละจังหวัด ดังนี้

จังหวัดเชียงราย: เป็นตราสัญลักษณ์ที่มีลักษณะ รูปช้างสีขาวยืนเต็มตัวอยู่ใต้เมฆ ชูงวงช้าง และยกหาง และมีลวดลายกนกรอบตัว ด้วยสื่อความหมายความรุ่งเรืองในอดีต การชนะศึกโดยการใช้ช้าง เป็นกำลังสำคัญในการทำศึก
จังหวัดเชียงใหม่: เป็นตราสัญลักษณ์ช้างเผือก ยืนอยู่บนแท่นในเรือนแก้ว หันหน้าตรง สื่อความหมายถึงช้างเผือก ที่ได้จากป่าเชียงใหม่ ถวายแก่รัชกาลที่ 2 และสื่อถึงดินแดนแห่งพระพุทธศาสนาที่รุ่งเรือง
จังหวัดแม่ฮ่องสอน: เป็นตราสัญลักษณ์รูปช้างในท้องน้ำ ซึ่งจะเห็นเพียงส่วนหลังช้าง และหัวของช้าง มีลักษณะชูงวงขึ้นพ่นน้ำ สื่อความหมายของชาวเมืองแม่ฮ่องสอน มีความเชี่ยวชาญในการฝึกช้างป่า
จังหวัดตาก: เป็นตราสัญลักษณ์ประจำจังหวัด รูปพระนเรศวรมหาราช ประทับบนหลังช้าง สื่อถึงความหมายระลึกเหตุการณ์ การประกาศอิสรภาพ ณ เมืองสองแครง ที่ไม่ขึ้นตรงต่อพม่าอีกต่อไป
จังหวัดนครนายก: เป็นตราสัญลักษณ์ลักษณะรูปช้างชูรวงข้าวด้วยงวง ฉากหลังประกอบด้วยกองฟาง ซึ่งจะสื่อความหมายถึง ความอุดมสมบูรณ์ และประวัติศาสตร์เมืองที่มีช้างชุกชุม และมีที่ตั้งเพนียดช้างในอดีต คือ มีคอกช้างขนาดใหญ่ ไว้คล้องช้าง จับช้าง ฝึกช้าง และควบคุมช้าง
จังหวัดสุพรรณบุรี: เป็นตราสัญลักษณ์รูปการทำยุทธหัตถี ระหว่างสมเด็จพระนเรศวรมหาราช กับพระมหาอุปราชา โดยสื่อความหมายเพื่อระลึกถึงชัยชนะครั้งสำคัญ ในสงครามยุทธหัตถี ปีพ.ศ. 2135
จังหวัดสุรินทร์: เป็นตราสัญลักษณ์รูปพระอินทร์ประทับบนหลังช้าง โดยเห็นเศียรช้างด้านหน้า ฉากหลังเป็นปราสาทศีขรภูมิ สื่อความหมายชื่อจังหวัด จากการสนธิคำ ‘สุระ’ + ‘อินทร์’ หมายถึง พระอินทร์ผู้เก่งกล้า และสื่อถึงสุรินทร์ที่เป็นเมืองที่มีช้างจำนวนมาก
กรุงเทพมหานคร: มีตราสัญลักษณ์ รูปพระอินทร์ประทับบนหลังช้างเอราวัณ และช้างเป็นช้างเผือกมี 4 งา พื้นหลังมีลายกนกเปลวหรือก้อนเมฆ โดยสื่อความหมาย กรุงเทพฯกว้างใหญ่เป็นเมืองของเทวดา ช่วยบำบัดทุกข์บำรุงสุข

ที่มา: 7 ตราประจำจังหวัด ที่มี “ช้าง” อยู่ในรูป มีจังหวัดใดบ้าง? (22 เมษายน 2025) [2]

สัตว์ พิศวง สร้างตำนาน สัตว์ศักดิ์สิทธิ์

ตำนานจากสัตว์วิเศษ เราจะพบเจอในหลายๆพื้นที่ ทั้งประเทศไทย และในต่างประเทศ ซึ่งเป็นตำนานจากสัตว์ที่พบเจอได้ทั่วไป เช่น ช้าง แมว สุนัข หมาจิ้งจอก ลิง สิงโต งู เต่า และสัตว์วิเศษพิสดารต่างๆ มีพลังอำนาจ มีอิทธิฤทธิ์ ปกปักคุ้มครองรักษา ช่วยเหลือมนุษย์ แสดงถึงอำนาจ ความเมตตา และสามารถประทานพรได้

สัตว์ในตำนาน ไทยเคารพบูชา มีอะไรบ้าง?

สัตว์ในตำนานน่าพิศวง หรือ สิ่งมีชีวิตในตำนาน ในประเทศไทยเรา มีหลายๆความเชื่อ เช่น

พญานาค: เป็นสิ่งมีชีวิตเหนือธรรมชาติ พญานาค มีมาตั้งแต่ยุคโบราณ อาศัยอยู่เมืองบาดาล เป็นลักษณะของความใฝ่รู้ มักจะพบเห็นบันไดวัด ประดับกับพระพุทธรูป และสะพานต่างๆ
ครุฑ: เป็นเจ้าแห่งนก มีกายเป็นครึ่งคนครึ่งนก ซึ่งจะมีความเป็นอมตะ อาศัยอยู่ในป่าหิมพานต์
มอม: สิ่งมีชีวิตที่เป็นลูกผสมของสัตว์หลายชนิด พบมากในวัดแถบภาคเหนือ ที่จะอยู่แถวบันไดวัด เชื่อว่าเป็นสัตว์ของเทพชั้นสูงที่อวตารลงมาช่วยมนุษย์
มกร (มะ-กอน): ลักษณะผสมจระเข้กับนาค มักปั้นในท่าทาง ‘มกรคายนาค’ เพื่อสอนธรรมะจากรูปปั้น เรื่องการปล่อยวาง หากยังยึดติดกิเลส ก็จะไม่หลุดพ้น
เหรา (เห-รา): คล้ายจระเข้ผสมนาค โดยจะเป็นรูปปั้น ‘นาคมีขา’ เหรามีหลายตระกูล เช่น ครึ่งครุฑ หรือครึ่งม้า
สิงห์ หรือ นรสิงห์: มักจะพบเฝ้าประตูวัด เป็นสัญลักษณ์แห่งอำนาจ และการปกป้อง
ช้างเอราวัณ: พาหนะของพระอินทร์ ตามตำนานมี 33 เศียร แต่นิยมปั้น 3 เศียร ช่วยป้องกันสิ่งชั่วร้าย บริเวณทางเข้าวัด

ที่มา: ตำนาน 9 สัตว์หิมพานต์ สิ่งมีชีวิตวิเศษในวัดไทย มีอะไรบ้าง? (25 ตุลาคม 2022) [3]

สัตว์เทพ ในตำนานต่างประเทศ มีอะไรบ้าง?

ในตำนานต่างประเทศ มีสัตว์เทพในตำนานหลายๆรูปแบบ ประเทศจีน ญี่ปุ่น อียิปต์ กรีก และอื่นๆ เรามาดูตัวอย่าง สัตว์เทพในตำนาน ดังนี้

ตำนานจีน: สัตว์เทพในตำนาน มังกร เป็นสัญลักษณ์แห่งอำนาจ และความโชคดี, เสือโคร่ง พยัคฆ์ พลังแห่งการปกป้อง พลังแห่งการรบ, หงส์แดง สันติภาพ ความก้าวหน้า ความเจริญรุ่งเรือง และ เต่า สัตว์มงคล ในตำนาน พลังแห่งความอายุยืน และความมั่นคง เป็นต้น
ตำนานอียิปต์: สัตว์เทพในตำนาน เช่น สฟิงซ์ สิงโต สัตว์ผู้พิทักษ์ และ อัมมิต ผสมจระเข้ สิงโต และฮิปโปโปเตมัส
ตำนานกรีก: สัตว์เทพในตำนาน สฟิงซ์ ร่างสิงโตหัวมนุษย์, เพกาซัส ม้ามีปีก, ชิเมร่า, ไฮดรา งูยักษ์ และเซนทอร์ เป็นต้น
ตำนานญี่ปุ่น: ตำนานสัตว์เทพ คิตสึเนะ ตำนาน สุนัขจิ้งจอก, คิริน สัตว์คล้ายยูนิคอร์น, โอโรจิ งูยักษ์อสูรในตำนาน และปลาคาร์ป สัตว์ในตำนานที่ว่ายทวนน้ำจนกลายเป็นมังกร

นอกจากนี้ ยังมีตำนานสัตว์เทพอื่นๆ อีกมากมาย ต่างวัฒนธรรม ต่างพื้นที่ ต่างประเทศ หรือต่างทวีป มักจะมีเรื่องเล่า และตำนาน ที่แตกต่างกันออกไป

สัตว์วิเศษ สัตว์เทพพิศวง ในตำนาน

ความเชื่อ วัฒนธรรม ความเป็นอยู่ และการใช้ชีวิต สัตว์ศักดิ์สิทธิ์ สัตว์เทพ สัตว์ พิศวง สร้างตำนาน ในแต่ละพื้นที่ จะมีความหมายแตกต่างกันไป รวมไปถึงสัตว์ต่างๆ ที่สะท้อนถึงชีวิตความเป็นอยู่ ความเชื่อความศรัทธา และวิถีชีวิตโดยรวมสำหรับคนในพื้นที่ ทั้งในประเทศไทย และต่างประเทศ

อะไร คือ สัตว์คู่บ้านคู่เมืองไทย

สำหรับสัตว์คู่บ้านคู่เมือง ในประเทศไทย นั่นก็คือ ช้าง หรือช้างเผือก โดยมีการคัดเลือกสัตว์ประจำชาติเมื่อ 13 มีนาคม พ.ศ. 2541 และถือว่าวันที่ 13 มีนาคม ของทุกๆปี เป็นวันช้างไทย เพื่อให้เห็นถึงความสำคัญช้างไทย และช่วยกันดูแลอนุรักษ์ไม่ให้สูญพันธุ์

สัตว์มหัศจรรย์ น่าพิศวง ในแต่ละพื้นที่

เรื่องเล่า ตำนาน ความเชื่อ ความศรัทธา มีกันในแต่ละพื้นที่ อย่างประเทศไทย เชื่อเรื่องพญานาค พญาครุฑ และสัตว์วิเศษอื่นๆ ในญี่ปุ่น เชื่อในเทพจิ้งจอก ในกรีก เชื่อใน สฟิงซ์ จีนเชื่อใน มังกร พยัคฆ์ขาว ปี่เซียะ และอื่นๆ ซึ่งในแต่ละวัฒนธรรม มีความเชื่อที่แตกต่างกันไป ล้วนแฝงคำสอน ไปในความเชื่อนั้นๆ