



วานรเผือก หนุมาน เป็นเทพแห่งลิงในรามเกียรติ์ ซึ่งเป็นสมุนเอก ของพระราม เป็นลิงที่มีฤทธิ์มาก มีลักษณะเด่นตัวเป็นสีขาว มีขนเป็นเพชร มีความสง่างาม อยู่ในวงศ์ลิงโลกเก่า อาศัยอยู่ในทวีปเอเชีย และแอฟริกา หากเทียบกับสายพันธุ์ลิง คือ ลิงแสมสีเทา หรือ ค่างหนุมาน นั่นเอง
สัตว์ในวรรณคดี หนุมาน โด่งดังในเรื่อง รามเกียรติ์ เป็นทหารเอกของพระราม หนุมานหรือ ลิงเผือก หากเทียบสายพันธุ์แล้ว จะจัดอยู่ในประเภท ค่างหนุมาน (Hanuman Langur) หรือ ลิงแสมหนุมาน (Bengal Langur) จะมีลักษณะทางร่างกายเป็น สีเทาอมขาว มีหน้าสีดำ มีหางยาว โดยในทวีปอินเดีย มองว่าเป็นลิงศักดิ์สิทธิ์ ที่สอดคล้องกับศาสนา
ลิงแสมหนุมาน รูปร่างและลักษณะ ดังนี้
ที่มา: NORTHERN PLAINS GRAY LANGUR Semnopithecus entellus (เมษายน 2025) [1]
จากประวัติศาสตร์ที่ผ่านมา ในช่วงศตวรรษที่ 17 นักสำรวจชาวโปรตุเกส ได้นำลิงแสมไปปล่อยที่ เกาะมอริเชียส ซึ่งในปัจจุบัน มีประชากรเพิ่มขึ้นมาก จนต้องมีการควบคุมสายพันธุ์ และในช่วง ศตวรรษที่ 20 นำลิงแสม 1 คู่ ไปปล่อยที่ เกาะอาเงาร์ จนลิงสายพันธุ์นี้แพร่ไปทั่วเกาะ ถือว่าเป็นลิงที่แพร่พันธุ์ได้ไวมากๆ สัตว์ ธรรมชาติเนรมิต ซึ่งเป็นสัตว์ป่าคุ้มครองในไทย จัดอยู่ในบัญชีหมายเลข 2 ประชากรลิงโดยรวมยังไม่ถูกคุกคาม
วงจรชีวิต ของลิงแสม ตอนเกิดจะมีขนสีเข้ม หรือขนสีดำเข้ม ในช่วงอายุ 3 เดือน จะเริ่มผลัดขนชุดแรก และในช่วง 1 ปี สีขนจะเหมือนสีตัวเต็มวัย และเมื่อมีอายุ 13 เดือน จะพ้นจากการดูแลของแม่ลิง หรือถึงวัยหย่านมนั่นเอง สำหรับลิงตัวเมีย เมื่ออายุได้ 4 ปี จะเข้าสู่วัยเจริญพันธุ์ และสำหรับลิงตัวผู้ เมื่ออายุ 6 ปี จะเข้าสู่วัยเจริญพันธุ์ มีการเริ่มแยกฝูง และชิงตำแหน่งผู้นำ อายุขัยสูงสุด อยู่ที่ประมาณ 38 ปี เมื่ออยู่ในแหล่งเพาะเลี้ยง (23 พฤศจิกายน 2021) [2]

วานรเผือก หนุมาน เป็นตัวละคร ในเรื่องราว รามเกียรติ์ ในประเทศไทย เริ่มตั้งแต่สมัยรัชกาลที่ 1 มีการเริ่มพระราชนิพนธ์วรรณคดีเรื่อง รามเกียรติ์ ในวันที่ 20 พฤศจิกายน ปี ค.ศ. 1979 เขียนลงสมุดไทยในสมัยนั้น ทั้งหมด 102 เล่ม หากเทียบกับการตีพิมพ์ในยุคปัจจุบัน จะมีความหนาของหนังสือ ประมาณ 2,976 หน้า เรียกได้ว่า เป็นวรรณคดีมหากาพย์รามยณะ
ต้นกำเนิดของวานรเผือก หนุมานในรามเกียรติ์ เป็นตำนานการเกิด ที่มีเรื่องเล่าในวรรณคดี ดังนี้
สำหรับรูปร่างลักษณะของ หนุมาน ตามเนื้อหาที่ปรากฏในรามเกียรติ์ ได้บรรยาย ลักษณะของหนุมาน เป็นวานรเทพ มีรูปร่างสง่างาม ดังนี้
ที่มา: หนุมาน (14 พฤศจิกายน 2025) [3]
ตัวละครสำคัญ ในวรรณคดีรามเกียรติ์ วานรเผือก หนุมาน ทหารเอกของพระราม มีฤทธิ์มาก เป็นลูกน้องผู้ซื่อสัตย์ของพระราม หากในโลกความเป็นจริง หนุมาน จะมีความคล้ายกับลิงสายพันธุ์ใดมากที่สุด จากการบรรยายรูปร่าง มีลักษณะคล้ายกับ ลิงแสมขนเทา ที่เป็นลิงยุคเก่า อาศัยอยู่ทวีปเอเชีย และแอฟริกา
จากลักษณะท่าทางตามคำบรรยาย ในวรรณคดีรามเกียรติ์ ได้บรรยายลักษณะของหนุมาน ซึ่งคล้ายคลึงกับ ค่างหนุมาน หรือ ลิงแสมขนเทา หรือลิงแสมหนุมาน โดยมีลักษณะสีขนสีเทาออกไปทางขาว และมีใบหน้า หู มือ เท้า เป็นสีดำ มีหางยาวกว่าลำตัว โดยเป็นลักษณะแบบของหนุมาน ในวรรณคดีโบราณ
หากจะพูดถึงฤทธิ์เดชของหนุมาน ลิงสมุนเอกของพระราม บิดาคือเทพแห่งลม ตอนเกิดนั้น มีอาวุธออกมา 3 อย่าง คือ คทา ตีเพชร และจักรแก้ว ในการสู้รบ สามารถขยายร่างเท่าภูเขาได้ จำแลงร่างให้มี 4 หน้า 8 มือได้ มีความเป็นอมตะ หากถูกฆ่า แค่ลมพัดเบาๆ ก็สามารถฟื้นคืนชีพได้

